باشد مانع از تعجب در برابر موارد مشابه آن نخواهد بود ، زيرا به هر حال تولد فرزند در چنين سن و سال امر عجيبى است ( 1 ) . ولى به هر حال فرشتگان مجال ترديد يا تعجب بيشترى به ابراهيم ندادند ، با صراحت و قاطعيت به او « گفتند كه ما تو را به حق بشارت داديم » ( * ( قالُوا بَشَّرْناكَ بِالْحَقِّ ) * ) . بشارتى كه از ناحيه خدا و به فرمان او بود و به همين دليل ، حق است و مسلم . و به دنبال آن براى تاكيد - به گمان اينكه مبادا ياس و نااميدى بر ابراهيم غلبه كرده باشد - گفتند « اكنون كه چنين است از مايوسان مباش » ( * ( فَلا تَكُنْ مِنَ الْقانِطِينَ ) * ) . ولى ابراهيم به زودى اين فكر را از آنها دور ساخت كه ياس و نوميدى از رحمت خدا بر او چيره شده باشد ، بلكه تنها تعجبش روى حساب موازين طبيعى است ، لذا با صراحت « گفت : چه كسى از رحمت پروردگارش مايوس مىشود جز گمراهان » ؟ ! ( * ( قالَ وَمَنْ يَقْنَطُ مِنْ رَحْمَةِ رَبِّه إِلَّا الضَّالُّونَ ) * ) . همان گمراهانى كه خدا را بدرستى نشناخته‌اند و پى به قدرت بىپايانش نبرده‌اند ، خدايى كه از ذره‌اى خاك ، انسانى چنين شگرف مىآفريند ، و از نطفه ناچيزى فرزندى برومند به وجود مىآورد ، درخت خشكيده خرما به فرمانش به بار مىنشيند ، و آتش سوزانى را به گلستانى تبديل مىكند ، چه كسى مىتواند

--> ( 1 ) بعضى از مفسران گفته‌اند ابراهيم به هنگام تولد نخستين فرزندش اسماعيل 99 ساله بود و به هنگام تولد اسحاق 112 سال داشت !